Erlijioak gai eta hitz guztiak eraldatu zituen, mendez mende; bere alfabetoa eraiki zuen, bere hitzezko eta obrazko nagusigoa bazter guztietara eramateko. Gaurko erlijioa, ezer izatekotan, ez da lehengoa, baina ez dugu lehengo hitzen ordezkorik asmatu. Gaurko hitzek lehengo mamirik ez badute ere, lehengo azala dute, eta, horregatik, hitz mamuak dira gehiago. Ikusgarriak dira, baina hutsak. Izutzen dute, itxuragatik soilik. Kipper aditzak, hebreeraz, estali edo ezabatu esan nahi du. Kulpa estali, kulpa ezabatu, kulparik ez duenaren bizkarrean, era berean kulpadunaren burua garbituz. Euskaraz ez dago argi zein hitzez adierazi. Orixek berak ere ez zuen hitz bakarra erabili bere itzulpenetan: “...eta bere bizia askoren alde erosi-ordain ematera” (Mat, 20, 28), “...eta bere bizia askoren bizi-saritzat ematera” (Mark, 10, 45). Norberaren bekatua besteren batek ordaintzea da espiazioaren esanahia. Hain zuzen horixe da, gutxi gorabehera Ian McEwanen Atonement liburuaren gaia. Ezagunagoa izango da testuan oinarriturik egindako filma. Errurik ez duen mutiko bat erruduntzat jo eta zigortu egiten dute. Horrek bere bizia ez ezik, inguruan dauden askorena ere aldatu egingo du.

Noiz edo noiz komenigarria izaten da gaztetako lagunen gutunak irakurtzea, haiengandik guregana iragan den bidea nolakoa izan den jakiteko. Gutunak tren geltokietako argiontziak bezalakoak dira. Geltokiko zuzendariak bat eskuan harturik tren-gidariarekin hitz egiten du, non dagoen esaten dio, abiatzeko ordua dela gaztigatzen ere bai. Makina txistuka hasiko da, pozaren pozez, eta gidariak, atzera begiraturik, argi dantzaria ikusiko du. Gero tunel batean sartuko da, ilunak argiaren oroitzapen oro itzaliko du eta, zulo beltzetik irtendakoan, beste bat izango da trena, beste bat izango den bezala trenetik ikusiko den paisaia.